مراسم تودیع و معارفه مدیرعامل بنیاد سینمایی بیش از آنکه جلسه‌ای برای خداحافظی مدیرعامل قبلی و معرفی مدیرعامل جدید باشد، عرصه‌ای برای جواد شمقدری، معاون امور سینمایی وزیر ارشاد بود تا برنامه‌های جدید خود را در مورد سینما مطرح کند، از تقسیم‌بندی هفت منطقه‌ای فرهنگی کشوربگوید و از لزوم کاهش دستمزد بازیگران و فرهنگی بودن همه فیلم‌ها و خودداری از استفاده تعابیری همانند فیلمفارسی.

این مراسم صبح روز گذشته، 28 مهر ماه در سالن اجتماعات بنیاد سینمایی فارابی با حضور جمع گسترده‌ای از سینماگران و اجرای حبیب ایل بیگی آغاز شد و علاوه بر صحبت‌های مجید شاه حسینی به عنوان مدیرعامل سابق و احمد میرعلایی، مدیرعامل فعلی فاربی، شمقدری پشت تریبون قرار گرفت و با بیان نظرات خود در مورد سینما و اعلام بخش‌هایی از برنامه خود در سینما تا حدودی کنجکاوی‌ها را در مورد برنامه‌های او در سینما پاسخ داد.

شمقدری: واژه فیلمفارسی گرفتاری دارد
جواد شمقدری انتقادات در مورد شرایط کنونی سینمای ایران را از وضعیت دستمزدهای بازیگران آغاز کرد. او با اشاره به قرارداد یکی از بازیگران پیش از انقلاب گفت: بیش از 25 سال پیش یکی از بازیگران مشهور قراردادی با یک پروژه سینمایی بست که کل هزینه آن 70 هزار تومان بود و قرار داد این بازیگر از محل اکران این فیلم به میزانی که می‌توانست مخاطب را به سینما بکشاند، در نظر گرفته شد. امروز شاهدیم که برخی بازیگران دستمزدهای بسیار بالایی می‌گیرند؛ در حالی که همه عوامل سینما با ایده‌ها و فعالیت‌شان در ساخت یک فیلم سهیم هستند. هزینه تولید با میزان تأثیر و کارکرد هر یک از این عوامل در اکران باید در نظر گرفته شود.

این اظهارات در مقطعی که شمقدری ممنوع الکاری یکی از سوپراستارهای سینما را برطرف کرده نشان می‌دهد او علاقه‌مند است هم ستاره‌ها موجب حضور تماشاگران در سینما شوند و هم این حضورها هزینه بالایی برای سینما به همراه نداشته باشد.

شمقدری در ادامه سخنان خود با تأکید بر این که برخی واژگان در سینمای ایران باعث تعابیر نادرست می‌شوند، گفت: ما در حوزه سینما با مفاهیم و واژگانی برخورد داریم که برای ما ایجاد گرفتاری و مسائلی می‌کنند که گاه ناخواسته است. یکی از این واژگان «فیلمفارسی» است. اگر منظور از واژه فارسی به تمدن پارسی که افتخار ما و همه دنیاست برمی‌گردد، چطور در این ترکیب مفهوم نازلی از آن متبادر می‌شود؟ اگر فارسی اشاره به قومی دارد که حضرت محمد (ص) اشاره کرده‌اند که در آینده این قوم، تمدن جدید اسلامی را بنا می‌کنند و این دورنما را قائل هستیم، باید آن را ارج نهیم ولی با واژه فیلمفارسی مفهوم نازل و مبتذلی را ارائه می‌دهیم و ما در تلاش هستیم که با همت یکدیگر این واژگان را درست کنیم. مفهوم معنا کاملا روشن است. اگر ما بخواهیم بخشی از سینما را دارای معنا بدانیم، گویی باقی را از معنا دور کرده‌ایم؛ اما دوستان اگر منظورشان بخشی از سینما باشد، در انتخاب واژگان اشتباه کرده‌اند اما مفهومی که از معنی دریافت کرده‌ایم حتی در سطح فیلم‌های عامه هم باید وجود داشته باشد و این تفکیک، ما را به بیراهه خواهد کشاند.

جواد شمقدری همچنین استفاده از واژه سینمای فرهنگی را فقط در مورد یک گروه از فیلم‌ها اشتباه خواند و گفت: مفهومی که ما با استفاده از واژه سینمای فرهنگی القا می‌کنیم به این معنی است که بخشی از فیلم‌ها فرهنگی هستند و برخی از فیلم‌ها فاقد فرهنگ هستند. در حالی که همه فیلم‌های ما فرهنگی است و باید دارای مفاهیم ارزشی باشد و این توهین به مخاطب ایرانی است که گویی سینمایی را انتخاب می‌کنند که فاقد فرهنگ و ارزش است. درست است که سینمای فرهنگی ما بسیار بی‌رمق است اما ما فیلم‌هایی داریم که حتی از سینمای بدنه مفاهیم ارزشی خوبی را منتقل می‌کند.

هفت منطقه فرهنگی
جواد شمقدری در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت توجه به مخاطب میلیونی سینما اشاره کرد و اظهار داشت: در این مقطع شاهد نوع تازه‌ای از نظارت در سینمای ایران خواهیم بود. او در مورد نوع نظارت در سینمای ایران گفت: در سینمایی که معناگرا می‌نامیم در مقایسه داریم فیلم‌هایی که خرافه و جادوگرایی را رواج می‌دهند، در حالی که این در فرهنگ و معارف ما وجود ندارد و این نشان می‌دهد که تفکیک سینمای فرهنگی و غیرفرهنگی درست نیست و ما نباید رویکردمان را با نگاه فرهنگی جدا کنیم و آن را هم نباید تفکیک سیاسی بدانیم. اجرای عدالت جزئی از برنامه‌‌های این دولت و رویکرد انقلاب اسلامی است که در هر دوره‌ای غفلت‌هایی نسبت به آن شده. در این دوره تلاش می‌کنیم که این امر محقق شود.

شمقدری همچنین در ادامه اظهار داشت که اداره نظارت و ارزشیابی با همکاری تمامی سینماگران قصد دارد جایگزینی برای واژه‌های فوق‌الذکر انتخاب کند که به طور مثال او سینمای مخاطب خاص را جایگزینی مناسب برای سینمای فرهنگی قلمداد کرد.

او سخنان خود را با اشاره به لزوم توجه به قابلتی که سینمای ایران در جذب تماشاگران دارد، ادامه داد و گفت: در گام اول امیدواریم بتوانیم 7 منطقه فرهنگی در سطح کشور تعریف کنیم که براساس همسایگی سرزمینی انجام شود. ما 30 استان داریم که می‌تواند هر 4 یا 5 استان در کنار هم قرار گیرند و هر کدام یک مرکزیتی داشته باشند تا نیروها، استعداد و تولید را در آنجا متمرکز کنیم و همه ایران یک پلاتوی بزرگ شود و نگاه و باور‌ها به تهران و نیمه شمالی آن محدود نشود.

معاون امور سینمایی بر گسترش فعالیت‌های سینمایی در سطح کشور تأکید کرد و گفت: بسیاری از فیلم‌های تولید شده، فیلم‌های ارزشمند و خوبی هستند و نمره خوبی هم می‌گیرند اما مشکل مردم بیرجند یا ایذه نیستند و حتی برای شهرستان‌های بزرگ نیز گرفتاری‌ها و مشکلات و سوژه‌های استفاده شده در این فیلم‌ها آن‌چنان فراگیر نیستند و ما نباید 40 میلیون مخاطب دیگر خود را فراموش کنیم.

او به ارائه راهکار در این زمینه پرداخت و گفت: یکی از راه‌حل‌ها این است عرصه‌ای ایجاد کنیم که افراد بومی هر منطقه در خلق یک اثر سینمایی مشارکت داشته باشند.

شمقدری اظهار امیدواری کرد: ما امیدواریم که راه‌های نرفته را برویم و راه‌های درست دیگران را ادامه دهیم. ما مدعی نیستیم که می‌خواهیم شق‌القمر کنیم و یک مسیر متفاوتی را در پیش بگیریم؛ بلکه راه جدید ما متکی به تجارب گذشته است و ما بر اساس اتفاقات، فرآیندها و حرکات مثبت گذشتگان پیش می‌رویم و خطاها به ما کمک می‌کند که از آنها پرهیز کنیم.

شمقدری با اشاره به ملاقات کوتاهی که با رئیس‌جمهور داشته، گفت: آقای احمدی‌نژاد در چندین بار آخری که ایشان را دیدم، با اینکه مشغله بسیاری داشتند اما مرا فراخواندند و با هم چند دقیقه‌ای راجع به سینما صحبت کردیم و ایشان گفتند که از شیوه و کار ما پشتیبانی می‌کند و اینکه به سینماگران بگوییم که ما با همه کار می‌کنیم و تصور نکنند که جمع ما با گروه خاصی کار می‌کند. هدف ما ارتقا، استقلال و عزت سینمای ایران است که می‌تواند راهی برای سربلندی ملت ایران باشد.

شاه حسینی از فرزندان بسیجی جنگ
 جواد شمقدری در بخشی از سخنان خود درباره مجید شاه حسینی سخن گفت و اظهار داشت: ایشان صاحب تفکر، اندیشه و رویکرد هستند که بسیار جای تقدیر دارد؛ چرا که در مدیریت سینمایی معمولاً مدیران گرفتار عمل‌زدگی و روزمر‌گی می‌شوند اما همین صاحب اندیشه بودن، باعث شد که ما تمایل داشته باشیم که در خدمت ایشان باشیم و ارادت من نیز زمانی نسبت به ایشان بیشتر شد که متوجه شدم ایشان جزو بسیجیان دوران جنگ هستند و سال‌ها در صحنه‌های دفاع مقدس حضور داشته‌اند.

شمقدری افزود: ایشان هر جا که بروند، رسالت و تکلیفی که نسبت به سینما دارند را ادا خواهند کرد و ما از ایشان قول گرفته‌ایم که در آینده و حوزه‌های مشورتی از دیدگاه‌ها و نظرات ایشان بهره‌مند شویم.

او همچنین برای معرفی میرعلایی گفت: من برای اولین بار تصویر آقای میرعلایی را در فیلم «پرچمدار» دیدم و اولین تجربه همکاری ما به سال 70 برمی‌گردد که فیلم «بر بال فرشتگان» را کار می‌کردیم. در آن زمان با امکانات بسیار کمی که موجود بود، از ایشان خواستم که امکانات و نیازهای ما را فراهم کنند که اگر به هر کس دیگری ارائه می‌شد، امکان فراهم آوردن آن رانداشت.

او ادامه داد: من معتقدم در سینمای کنونی باید مشکلات و موانعی که پیش روی مدیر سینمایی (حداقل در حوزه مسئولیتی ایشان که بنیاد سینمایی فارابی است) چیده شده را برداریم و در این زمینه گام‌های بلندی برداشته شود. نمونه‌ای که از همت ایشان در کارهای مدیریتی تولید دیدم، نشان می‌دهد که ایشان چگونه همتی دارند و با همین توان، می‌‌توانند راه‌های پیش‌روی سینمای ایران را باز کنند.

دشمنان فارابی
مجید شاه حسینی که در مدت زمان بیش از دو سال حضور در فارابی کمتر در مورد مسئولیت خود سخن گفت، در آخرین روز حضور در ساختمان فارابی دوستداران تعطیلی فارابی را دشمنان سینما نامید و گفت: بنیاد فارابی طبق اساسنامه یک نهاد غیردولتی است که برای ارتقای سطح کیفی این سینما بنیان نهاده شده است. کسانی که از تعطیلی فارابی و ضرورت محدود ساختن آن سخن می‌گویند، دوستان این سینما نیستند. سینمای ایران پس از سی‌سال به ظرفیت‌ها و موفقیت‌های داخلی و خارجی نائل شده است و امروز برای گشودن عرصه‌های جدید نیازمند تولیدات جدیدی است که بتوانند با تولیدات سایر کشورها در جذب مخاطب عام جهانی رقابت کنند و این امری دور از ذهن نیست.

علاقه‌ای به مدیرعاملی ندارم
احمد میرعلایی در نخستین سخنرانی در مورد سمتی که برعهده گرفته، اظهار داشت: روزی که از سوی جواد شمقدری به این سمت منصوب شدم، گفتم که اصلاً علاقه‌ای برای قرار گرفتن در این سمت و موقعیت ندارم. من به کار تولید در سینما عشق می‌ورزم و آن را دوست دارم و از روی عادت با هر کاری قاطی نمی‌شوم ولی اگر شدم، تمام فکر و زندگی‌ام، در جریان آن قرار می‌گیرد و برای همین، مسئولیت مدیریت فارابی برایم سخت است، خصوصاً در این شرایط. اما آقای وزیر و جواد شمقدری صحبت‌هایی کردند که متقاعد شدم و به آقای شمقدری گفتم روزی که شرایطی فراهم شود که این سمت را قبول کنم، روی شما را خواهم بوسید، اما اگر نشد دست شما را می‌بوسم. من دوست دارم در سنگر پایین‌تری بمانم و برای آن چند شرط گذاشته‌ام که فکر می‌کنم این شروط مشکل، مسئله و دیدگاه آقای شمقدری هم هست.

مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی درباره دورنمای مدیریتی خود گفت: من سعی می‌کنم آنچه دیگران گفتند و انجام ندادند را انجام بدهم و در بخش‌های مختلف به کمک دوستانم نیاز دارم. ما به فیلم فاخر نیازمندیم اما به فیلم‌های دیگر نیز نیازمندیم. به نظرم ما باید یک فیلم فاخر را با رعایت الگوی مصرف بسازیم. در یک فیلم نیاز است که هزینه صرف شود اما یک سیستم دولتی باید به فکر همه سینما باشد و عدالت را رعایت کند. ما باید استعدادها را کشف کنیم و در همه زمینه‌ها به گونه‌ای پیش برویم که خداوند از ما راضی باشد.